Trong hệ thống bôi trơn động cơ ô tô, lọc dầu đóng vai trò như một “người gác cổng”, đảm nhận nhiệm vụ giữ lại các tạp chất, mạt kim loại và cặn bẩn trong dầu nhờn. Nếu không có lọc dầu, các chất bẩn này sẽ lưu thông cùng dầu đến từng ngóc ngách trong động cơ, gây mài mòn các chi tiết, làm giảm hiệu suất vận hành và rút ngắn tuổi thọ máy.
Lọc dầu không chỉ bảo vệ động cơ mà còn đảm bảo dầu luôn sạch trong suốt chu kỳ thay nhớt. Việc dầu sạch giúp duy trì độ nhớt tiêu chuẩn, làm mát các bề mặt tiếp xúc và giảm ma sát hiệu quả. Đó cũng là lý do vì sao lọc dầu thường được thay cùng lúc với dầu động cơ trong mọi chu kỳ bảo dưỡng.
Một lọc dầu ô tô tiêu chuẩn có cấu tạo tương đối phức tạp, bao gồm các bộ phận chính như sau:
Tùy vào thương hiệu và công nghệ sản xuất, các bộ phận này có thể khác biệt nhẹ về chất liệu, thiết kế và độ bền.
Khi động cơ khởi động, dầu nhớt được bơm từ cacte lên các chi tiết chuyển động trong động cơ như trục cam, piston, xu-páp… Trước khi đến các vị trí này, dầu sẽ đi qua lọc dầu.
Tại đây, dầu được dẫn qua các lỗ bên ngoài vỏ lọc, đi qua lớp phần tử lọc để loại bỏ các hạt bụi, cặn bẩn, sau đó đi ra lỗ trung tâm để tiếp tục lưu thông trong hệ thống. Trong trường hợp phần tử lọc bị nghẽn, van rẽ nhánh sẽ tự động mở để đảm bảo động cơ không bị thiếu dầu.
Van chống xả ngược phát huy tác dụng khi động cơ ngừng hoạt động: nó giữ dầu lại bên trong lọc, giúp động cơ có áp suất dầu gần như tức thời khi khởi động lại.
Lọc dầu ô tô hiện nay có thể được phân loại dựa trên hình thức, vật liệu lọc và khả năng thay thế:
Lọc dầu Masuma là một trong những thương hiệu phổ biến tại thị trường Việt Nam. Khi tháo rời lọc Masuma, các chi tiết cấu tạo nổi bật được ghi nhận rõ ràng:
Masuma khuyến cáo thay lọc mỗi lần thay nhớt, đặc biệt với xe thường xuyên chạy nội đô hay tắc đường.
Sakura được biết đến với hiệu suất ổn định, giá thành hợp lý và dễ tìm trên thị trường phụ tùng. Lọc Sakura thường có phần tử lọc dày, độ cứng vỏ tốt nhưng van chống xả ngược thường làm bằng cao su, dễ chai theo thời gian.
VIC nổi bật bởi độ bền và độ chính xác cao trong ren và kích thước. Tuy nhiên, giá thành thường cao hơn các thương hiệu phổ thông.
Lọc Bosch sử dụng vật liệu lọc nhiều lớp, hiệu quả lọc cực cao. Một số mẫu có tích hợp nam châm giữ mạt kim loại. Tuy nhiên, không phải dòng nào cũng tương thích với xe châu Á.
Nhiều người dùng chọn lọc dầu theo cảm tính, thấy vừa ren là gắn, mà không để ý đến áp suất mở van bypass, chiều cao, đường kính... Việc chọn sai có thể khiến dầu không lưu thông đúng cách, gây cháy đèn áp suất dầu hoặc thậm chí mài mòn động cơ.
Lọc dầu là phụ tùng dễ bị làm giả vì giá trị nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn. Lọc nhái thường dùng giấy kém chất lượng, vỏ mỏng, không có van chống xả hoặc ren sai chuẩn. Kết quả là xe bị rò dầu, áp suất yếu hoặc thậm chí tắc lọc.
Một số tài xế chỉ thay nhớt mà không thay lọc. Hậu quả là dầu mới nhanh chóng bị nhiễm bẩn, động cơ vẫn tiếp tục bị mài mòn, giảm hiệu quả bôi trơn.
Thông thường, thời gian thay lọc dầu nên trùng với chu kỳ thay dầu động cơ, tức mỗi 5.000 – 10.000 km tùy loại dầu. Tuy nhiên, với xe chạy đường ngắn, thường xuyên khởi động nguội, hoặc hoạt động trong môi trường bụi bẩn, bác nên thay sớm hơn.
Dấu hiệu lọc dầu cần thay gồm:
Lọc dầu ô tô tuy là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng cực lớn đến tuổi thọ và hiệu suất động cơ. Bác nên đầu tư đúng loại lọc dầu phù hợp, có thương hiệu uy tín, và thay đúng chu kỳ bảo dưỡng. Tránh ham rẻ hoặc chọn sai mã, vì hậu quả có thể là mòn bạc, bó máy hay thậm chí hư hỏng nặng toàn bộ động cơ.
Một lọc dầu vài chục đến vài trăm nghìn có thể bảo vệ cụm động cơ trị giá hàng chục triệu đồng – đáng để cân nhắc đúng không bác?
